Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасы аясында елімізде шағын және орта бизнесті дамытудың жаңа кезеңі басталды. Бұл реформалардың негізгі діңгегі – кәсіпкерге жағдай жасау, әкімшілік кедергілерді азайту және өндірістің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Бүгінде Түркістан облысы осы бағыттағы стратегиялық бастамалардың орталығына айналып, жылыжай шаруашылығын жаңғыртудың бірегей моделін енгізуде.
Бизнес және Экология: Теңгерімді даму формуласы
Түркістан облысында жылыжай шаруашылығының қарқынды дамуы аймақ экономикасының драйверіне айналғанымен, экологиялық жауапкершілік мәселесін күн тәртібіне шығарды. Қысқы маусымда жылыжайларды көмірмен жылыту дәстүрлі тәжірибесі ауаға зиянды шығарындылардың артуына әкеліп соқтырды. Әділетті мемлекет құру жолында халықтың денсаулығы мен табиғатты қорғау – басты басымдық.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров Сарыағаш ауданында жылыжай шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлермен кездесуде бұл мәселеге ерекше тоқталды. Аймақ басшысы кәсіпкерлерді экологияға жауапкершілікпен қарауға шақырып, саланың болашағы тек экономикалық тиімділікпен емес, экологиялық тепе-теңдікпен де байланысты екенін нақты айтты.
«Жылыжай – тек табыс көзі емес, бұл үлкен әлеуметтік жауапкершілік. Көмірден шығатын зиянды қалдықтар қоршаған ортаға да, халық денсаулығына да тікелей әсер етеді. Сондықтан кәсіпкерлер бұл мәселеге бейжай қарамауы тиіс. Мемлекет тарапынан барлық қажетті қолдау тетіктері қарастырылған. Субсидия, жеңілдетілген несие, энергия шығындарын өтеу мүмкіндіктері – мұның бәрі бизнестің жүгін жеңілдету үшін жасалуда. Бірақ әрбір кәсіпкер заманауи технологияларды енгізіп, келер ұрпақ алдындағы міндетін сезінуі қажет», — деді Нұралхан Көшеров.
Республикалық жылыжайлардың 72 пайызы – бір өңірде
Түркістан облысы еліміздегі жылыжай шаруашылығының ең қарқынды дамыған өңірі ретінде көш бастап тұр. Бүгінгі таңда:
- Республикадағы жылыжайлардың 72 пайызы осы аймақта шоғырланған;
- Жалпы көлемі 1006,7 гектарды құрайтын 3366 бірлік жылыжай жұмыс істейді;
- Сарыағаш ауданының өзінде 2183 нысан орналасқан (оның ішінде 1223-і көмірмен жылытылады).
Мұндай ауқымды өндірістік қуат ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етіп қана қоймай, мыңдаған тұрақты жұмыс орнын құрып отыр. Дегенмен, заман талабына сай, бұл нысандарды кезең-кезеңімен табиғи газға көшіру немесе заманауи түтін сүзгілерін орнату міндеті тұр.
Кәсіпкерлерді қолдаудың мемлекеттік тетіктері
«Әділетті Қазақстан» реформалары кәсіпкерді қиындықта қалдырмауды көздейді. Экологиялық стандарттарды енгізу бизнесті тығырыққа тіремеуі керек, керісінше, оның дамуына жаңа серпін беруі тиіс. Осы мақсатта келесі қолдау шаралары іске қосылды:
- Тікелей субсидиялау: Өндірістік жылыжайларға әр гектарға 8,1 млн теңге, фермерлік жылыжайларға 4,8 млн теңге көлемінде қаражат қарастырылған.
- Шығындарды өтеу: 2023 жылдан бастап электр энергиясы, газ және көмір шығындарын ішінара субсидиялау тетігі енгізілді. Бұл өнімнің өзіндік құнын төмендетуге мүмкіндік береді.
- «Ауыл аманаты» бағдарламасы: Жылыжайларды жаңғыртуға және жаңа технологияларды енгізуге 2,5% мөлшерлемемен жеңілдетілген несиелер ұсынылуда.
- Түтін сүзгілерін орнату: Бүгінде 100-ден астам кәсіпкер сүзгі орнатуға өтінім берген. 1 гектарға арналған сүзгі жүйесінің құны 4–5 млн теңгені құрайды, бұл инвестиция қоршаған ортаға келетін залалды 90%-ға дейін азайтады.
Жүйелі жұмыс және халықаралық тәжірибе
Мәселені шешу үшін облыстық экология департаменті, табиғатты қорғау прокуратурасы, «Атамекен» ҰКП және «QazaqGaz» АҚ өкілдерінен тұратын арнайы жұмыс тобы құрылды. Кәсіпкерлерге газға қосылудың техникалық шарттарын алу жеңілдетіліп, инфрақұрылым тарту жұмыстары жеделдетілді.
Сонымен қатар, Түркістандық шаруалар көршілес елдердегі озық жылыжай кешендеріне барып, автоматтандырылған жылыту жүйелері мен экологиялық таза өндіріс процесімен танысып қайтты. Бұл тәжірибе алмасу аймақтағы ШОБ өкілдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға септігін тигізеді.
Түркістан облысындағы жылыжайларды экологиялық трансформациялау – бұл тек техникалық процесс емес, бұл «Әділетті Қазақстанның» жаңа экономикалық саясатының көрінісі. Мемлекет бизнесті қолдайды, ал бизнес өз кезегінде қоғам алдындағы жауапкершілігін арттырады. Осындай сындарлы диалог пен жүйелі реформалар ғана өңірдің тұрақты дамуын және халықтың өмір сүру сапасын жақсартуды қамтамасыз етеді.
Түркістанның жылыжайлары – елдің азық-түлік қауіпсіздігінің кепілі ғана емес, сонымен бірге экологиялық таза өндірістің озық үлгісіне айналмақ.