«Әділетті Қазақстан» реформасының негізгі бағыттарының бірі – шағын және орта бизнесті қолдау, өңірлік дамуды жандандыру, инфрақұрылымды жетілдіру және ауылдық аумақтарды дамыту арқылы халықтың әл-ауқатын арттыру болып табылады. Осы бағытта Түркістан облысында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту, су ресурстарын тиімді пайдалану және заманауи технологияларды енгізу бойынша ауқымды әрі жүйелі жұмыстар атқарылуда.
Түркістан облысының агроөнеркәсіптік кешені республика көлемінде стратегиялық маңызға ие. Еліміздегі ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің шамамен 13 пайызы осы өңірдің үлесіне тиесілі. Бұл – өңірдің ауыл шаруашылығындағы жетекші рөлін айқындайтын маңызды көрсеткіш. Әсіресе суармалы егіншілік жақсы дамыған аймақ ретінде Түркістан облысының әлеуеті жоғары. Республикадағы суармалы жерлердің төрттен бір бөлігі, яғни 554 мың гектардан астам алқап дәл осы өңірде орналасқан.
Су ресурстарының шектеулі екені ескеріліп, қазіргі таңда су үнемдеу технологияларын енгізу ауыл шаруашылығындағы басты басымдықтардың біріне айналды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауында ауыл шаруашылығында суды үнемдейтін озық технологияларды жедел енгізіп, олардың қолданылу аясын жыл сайын 150 мың гектарға дейін ұлғайту міндетін қойған болатын. Бұл тапсырма Түркістан облысында кезең-кезеңімен нақты іске асырылуда.
Осы мақсатта өңірде су үнемдеу технологияларын өндіретін және енгізетін кәсіпорындар қалыптасып, агроөнеркәсіптік инфрақұрылым қарқынды дамып келеді. Бұған дейін жаңбырлатып суару машиналарын шығаратын еліміздегі алғашқы зауыттардың бірі Түркістан облысында іске қосылған болатын. Бүгінде бұл бағыт кеңейіп, өңірде су үнемдеу технологияларын өндіру және енгізумен айналысатын 4 ірі кәсіпорын жұмыс істейді.
Атап айтқанда, «BNK GROUP LTD» ЖШС, «KAZ KIOTI» ЖШС, «ХИНЖИН Ирригейшн» ЖШС және «TURAN SU» МКК кәсіпорындары ауыл шаруашылығын заманауи технологиялармен қамтамасыз етіп отыр. Жалпы құны 25,7 млрд теңгені құрайтын бұл жобалар өндірістік қуаты жағынан да ауқымды. Олар жылына 163 мың гектар алқапты су үнемдеу жүйелерімен қамтуға мүмкіндік береді. Оның ішінде 73 мың гектарға тамшылатып суару, 90 мың гектарға жаңбырлатып суару технологиялары енгізілуде.
Бұл тек өндіріс емес, сонымен қатар шағын және орта бизнестің дамуына серпін беретін маңызды бағыт. Себебі аталған кәсіпорындар ауыл шаруашылығы құрылымдарымен тікелей жұмыс істеп, фермерлерге қолжетімді технологиялар ұсынып отыр. Бұл өз кезегінде ауыл кәсіпкерлерінің табысын арттырып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етуде.
Өңірлік даму тұрғысынан алғанда, су үнемдеу технологиялары ауыл шаруашылығы инфрақұрылымын жаңғыртуға, суармалы жерлерді тиімді пайдалануға және ауылдарды дамытуға үлкен әсерін тигізуде. Су тапшылығы жағдайында бұл технологиялар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, ауыл тұрғындарының әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік беруде.
Бұл бағыттағы жұмыстар мұнымен шектелмейді. Алдағы уақытта қосымша құны 6 млрд теңгені құрайтын, жалпы 30 мың гектар алқапты қамтитын тағы екі кәсіпорынды іске қосу жоспарланып отыр. Бұл жобалар іске асқанда, су үнемдеу технологияларына қолжетімділік одан әрі артып, өңірдегі ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігі жаңа деңгейге көтеріледі.
Су үнемдеу технологияларының тиімділігі ғылыми тұрғыда да дәлелденген. Мамандардың айтуынша, мұндай жүйелер ағын суды 1,5–2 есеге дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін 2–3 есеге дейін арттыруға жағдай жасайды. Бұл – азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, өнім сапасын арттыруға және экспорттық әлеуетті күшейтуге тікелей әсер ететін маңызды фактор.
Сонымен қатар, мұндай технологиялардың енгізілуі ауылдардағы инфрақұрылымның дамуына да ықпал етуде. Суару жүйелерінің жаңаруы, инженерлік желілердің жетілдірілуі және жаңа өндірістік нысандардың ашылуы ауылдық аумақтардың дамуын жеделдетіп отыр. Бұл «Әділетті Қазақстан» реформасының өңірлік даму бағытымен толық сәйкес келеді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында су үнемдеу технологияларын дамыту – экономикалық әділеттілікті қамтамасыз ету, шағын және орта бизнесті қолдау және ауылдық жерлерді дамыту бағыттарының нақты нәтижесі. Бұл бастамалар өңірдің аграрлық әлеуетін күшейтіп қана қоймай, халықтың тұрмыс сапасын арттыруға және тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз етуге қызмет етуде.
ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА СУ ҮНЕМДЕУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ ДАМЫП, АГРОӨНЕРКӘСІП КЕШЕНІ ЖАҢА ДЕҢГЕЙГЕ ШЫҒУДА
