Астанада «Жаңа Конституция: сенім мен дамудың жаңа архитектурасы» атты сараптамалық алаң ұйымдастырылып, онда Негізгі заңның жаңартылған жобасындағы басты нормалар кеңінен талқыланды. Кездесуге Парламент депутаттары, Конституциялық комиссия мүшелері, мемлекеттік органдар өкілдері, академиялық орта мен сарапшылар, сондай-ақ азаматтық қоғам институттарының қатысушылары жиналды.
Іс-шараны Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты мен AMANAT партиясының Қоғамдық саясат институты бірлесіп өткізді. Талқылау ашық форматта өтіп, конституциялық өзгерістердің құқықтық, институционалдық және саяси қырлары қамтылды.
Алғысөз сөйлеген Ерлан Қарин Конституцияның тек жоғары заңдық құжат емес, қоғамдық келісімнің іргетасы екенін атап өтті. Оның айтуынша, жаңа жоба қоғамдағы сұраныстар мен мүдделер теңгерімін нақтырақ айқындауға бағытталған.
Сараптамалық алаң аясындағы алғашқы панельдік сессия саяси трансформация, билік тармақтары арасындағы өкілеттіктерді қайта бөлу және мемлекеттік институттардың тиімділігін арттыру мәселелеріне арналды. Модератор Жандос Шаймарданов ұсынылып отырған саяси модель өкілді органдардың рөлін күшейтуге, партиялық жауапкершілікті арттыруға және шешім қабылдау сапасын жақсартуға негізделгенін айтты.
Саясаттанушы Марат Шибутов жаңа Конституция жобасының ауқымы мен құқықтық реттеу тереңдігіне назар аударып, құжаттың стратегиялық сипатқа ие екенін жеткізді. Әділет министрі Ерлан Сарсембаев Конституцияның жоғары заңдық күші мен ел аумағында тікелей қолданылу қағидатын ерекше атап өтті.
Парламент жұмысының болашағына қатысты пікір білдірген Айдос Сарым заңдардың жедел әрі сапалы қабылдануы маңызды екенін айтты. Ал Индира Рыстина толық пропорционалды жүйе партиялардың жауапкершілігін арттырып, бағдарламалық саясатқа көшуге ықпал ететінін мәлімдеді. Никита Шаталов заң шығару ісінде басты өлшем жылдамдық емес, тиімділік болуы тиіс екенін атап өтті.
Екінші панельдік пікірталас қоғамдық қатысу тетіктері мен конституциялық бақылау институттарына арналды. Сессия барысында Құрылтай мен Қазақстан Халық кеңесінің рөлі, азаматтардың бастамаларын іске асыру мүмкіндіктері сөз болды. Ерлан Саиров жаңа модельде бақылау функцияларының маңызы артатынын жеткізсе, Айгүл Сәдуақасова Қазақстан Халық кеңесінің қоғамдық диалогты күшейтудегі әлеуетін атап өтті. Индира Әубәкірова бұл құрылым өңірлік мүдделерді ілгерілетудің тиімді алаңы болатынын айтты.
Үшінші сессия адам құқықтарын қорғау және процестік кепілдіктерді күшейту тақырыбына арналды. Модератор Мадина Нұрғалива жаңа Конституция жобасының адамға бағдарланған қағидатты бекітетінін айтты. Снежана Имашева конституциялық өзгерістер заңнамалық базаны ауқымды жаңартуды талап ететінін жеткізді.
Халықаралық құқық нормаларына тоқталған Үнзила Шапақ құқықтар мен бостандықтарға қатысты шектеулердің әлемдік тәжірибеде бар екенін еске салды. Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев құқық қорғау стандарттарын конституциялық деңгейде бекітудің маңызын атап өтті. Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Закиева цифрлық кеңістікте балалардың дербес деректерін қорғау мәселесін көтерді.
Жиын барысында сарапшылар жаңа Конституция жобасының саяси жүйе, қоғамдық институттар және азаматтардың құқықтарын қорғау саласына ықпалын жан-жақты саралады.