Қазақстандағы жылыжайлардың 72 пайызы шоғырланған Түркістан облысында экологиялық қауіпсіздік мәселесі бірінші орынға шықты. Аймақ басшысы Нұралхан Көшеров Сарыағаш ауданының кәсіпкерлерімен кездесіп, жылыту жүйелерін модернизациялауды талап етті.
Бүгінде облыста жалпы көлемі 1006,7 гектарды құрайтын 3 мыңнан астам жылыжай жұмыс істейді. Алайда, олардың басым бөлігі әлі де көмірмен жылытылатындықтан, қысқы маусымда ауаға таралатын зиянды қалдықтар көлемі артып отыр.
Кездесу барысында облыс әкімі кәсіпкерлерді тек пайданы ғана емес, келер ұрпақтың денсаулығын да ойлауға шақырды.
«Жылыжай – тек табыс көзі емес, үлкен жауапкершілік. Көмір түтіні қоршаған ортаға да, халық денсаулығына да зиян. Біз тек бүгінгі табыс үшін емес, болашақ үшін де жауаптымыз. Сондықтан заманауи сүзгілерді орнату және газға көшу – кезек күттірмейтін мәселе», – деді Нұралхан Көшеров.
Сарыағаш аудандағы 2183 жылыжайдың басым бөлігі әлі де ескі әдіспен жылытылады:
-
Көмірмен жылытылатындар: 1223 нысан (551,8 га);
-
Табиғи газбен жылытылатындар: Бар болғаны 3 нысан;
-
Қарапайым парниктер: 957 нысан.
Сарапшылардың пікірінше, экологиялық жүктемені азайту үшін 1 гектарға құны 4–5 млн теңге болатын заманауи түтін сүзгілерін орнату қажет. Қазірдің өзінде кәсіпкерлерден сүзгі орнатуға 100-ден астам өтінім түскен.
Экологиялық талаптарды орындау үшін шаруаларға жан-жақты көмек көрсетілуде:
-
Тікелей субсидия: Өндірістік жылыжайларға әр гектарға — 8,1 млн теңге, фермерлік жылыжайларға — 4,8 млн теңге төленеді.
-
Шығындарды өтеу: 2023 жылдан бастап электр энергиясы, газ және көмір шығындары ішінара субсидияланады.
-
Несие: «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша жылыжайларды жаңғыртуға төмен пайызбен несие алу мүмкіндігі бар.
Мәселені шешу үшін облыстық экология департаменті, «QazaqGaz» АҚ және «Атамекен» ҰКП өкілдерінен тұратын арнайы топ құрылды. Мамандар көршілес елдердің озық тәжірибесін зерттеп, тиімді сүзгі жүйелерін таңдап жатыр. Мақсат — жылыжай шаруашылығын экологиялық тепе-теңдікті сақтай отырып дамыту.