Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың мемлекеттік басқару жүйесіне енгізген басты жаңалықтарының бірі — ел дамуының ұлттық басым бағыттарын жыл сайын нақты айқындау. Бұл тәсіл мемлекеттік ресурстарды ең өзекті мәселелерге шоғырландыруға мүмкіндік береді. 2026 жылға арналған стратегиялық күн тәртібінде экологиялық қауіпсіздік және су ресурстарын ұтымды пайдалану мәселесі алдыңғы орынға шықты. Осы мақсатта 2026–2028 жылдары су үнемдеу технологияларын субсидиялауға бөлінетін қаражаттың 4 есе ұлғайтылуы — Президенттің нақты іс-қимыл бағдарламасының жемісі.
Ұлттық басымдық: Су ресурстарын басқарудың жаңа моделі
Су тұтыну деңгейі қарқынды артып жатқан қазіргі кезеңде бұл ресурсты ұтымды пайдалану — ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі қызметінің негізгі бағыты. Президенттің жыл сайынғы басымдықтарды белгілеу бастамасы мемлекеттік органдарға нақты индикаторлар мен мерзімдер бекітуге жол ашты.
Былтыр қабылданған жаңа Су кодексі осы стратегиялық өзгерістердің құқықтық негізі болды. Ендігі кезекте су тек қаржылық пайда табу көзі емес, экожүйенің өміршеңдігін қамтамасыз ететін маңызды құндылық ретінде танылды. Өзендер мен көлдердің табиғи қалпын сақтау үшін «экологиялық ағын» ұғымы енгізілді. Бұл — су нысандарының сарқылуын болдырмайтын ең төменгі рұқсат етілген деңгей. Бұл қадам Президенттің «жасыл» экономикаға көшу жөніндегі жыл сайынғы тапсырмаларымен толық үндеседі.
Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығындағы қатаң талаптар
Ұлттық басымдықтар аясында өнеркәсіп кәсіпорындарына 7 жыл ішінде айналымды сумен жабдықтау жүйелеріне көшу міндеті жүктелді. Мемлекет тарапынан берілген 2 жылдық дайындық және 5 жылдық іске асыру кезеңі — бұл бизнеске жасалған мүмкіндік әрі жауапкершілік. Егер кәсіпорындар бұл талапты орындамаса, суды пайдалану көлемі заң жүзінде қысқартылатын болады.
Сонымен қатар, егіс құрылымын әртараптандыру бойынша нысаналы индикаторлар бекітілді. Президенттің бастамасымен енгізілген жаңа қағидалар бойынша, ылғалды көп қажет ететін дақылдарды тиісті рұқсатсыз егетін шаруалар үшін су тарифтері едәуір қымбаттайды. Бұл — мемлекеттік басымдықтардың экономикалық тетіктер арқылы орындалуының мысалы.
Түркістан облысының үлесі: Келес ауданындағы технологиялық серпіліс
Президенттің жыл сайынғы ұлттық басымдықтарын іске асыруда Түркістан облысы алдыңғы қатарда келеді. Әсіресе, су тапшылығы сезілетін Келес ауданында заманауи технологияларды енгізу қарқын алған.
2025 жылғы статистикалық мәліметтер бойынша, ауданда 22 924 гектар жерге дақыл егіліп, өнім көлемі 85,2 млрд теңгені құраған. Ал Президенттің 2026 жылға арналған басым бағыттарын негізге ала отырып, бұл көрсеткішті 92,6 млрд теңгеге жеткізу жоспарлануда. Бұл өсімге тек су үнемдеу технологиялары арқылы жетуге болады.
-
Тамшылатып суару: Өткен жылы 1 168 гектар жерге заманауи жүйелер орнатылса, 2026 жылы бұл көрсеткішті 2 530 гектарға жеткізу көзделген.
-
Инвестициялық жобалар: Қазіргі таңда 9 агроқұрылым бойынша нақты жоспарлар әзірленіп, 993 гектар алқапқа жаңа жүйелерді енгізу басталды. Мәселен, «Бақнұр» ЖШС-нің 120 гектарлық жобасы осы стратегиялық бағыттың алғашқы қадамдарының бірі.
Ирригацияны жаңғырту — су қауіпсіздігінің кепілі
Президент бастамаларының тағы бір маңызды тармағы — инженерлік инфрақұрылымды қалпына келтіру. Түркістан облысында ирригациялық желілердің тиімділігін арттыру бойынша ауқымды жұмыстар атқарылуда.
2025 жылы Ошақты, Алпамыс батыр, Біртілек және Ақтөбе ауылдық округтерінде 49,7 шақырым каналдар мен қашыртқылар механикалық тазалаудан өтті. Ал 2026 жылы бұл жұмыстардың көлемі бірнеше есе артып, 218,5 шақырым ирригациялық желіні тазарту жоспарланып отыр. Бұл — су ысырабын азайтуға бағытталған практикалық экологияның көрінісі.
Болашаққа көзқарас: Субсидия және жауапкершілік
Мемлекет басшысының субсидиялау көлемін 4 есеге ұлғайту туралы шешімі — шаруаларға берілген үлкен мүмкіндік. 2026–2028 жылдар аралығында бұл қаражат су үнемдеу технологияларын сатып алуға жұмсалатын шығындарды айтарлықтай өтейді. Бұл — Президенттің жыл сайынғы ұлттық басымдықтарының нақты халыққа, нақты еңбек адамына бағытталғанының дәлелі.
Қорыта айтқанда, Түркістан облысындағы су үнемдеу саласындағы реформалар — Президенттің стратегиялық бастамаларының тікелей нәтижесі. Экологиялық басымдықты сақтай отырып, экономикалық өсімге қол жеткізу — бүгінгі күннің басты талабы. Келес ауданының тәжірибесі көрсеткендей, суды ұтымды пайдалану арқылы біз тек мол өнім алып қана қоймай, табиғи байлығымызды болашақ ұрпақ үшін сақтап қаламыз.
Жыл сайын айқындалатын басымдықтар бізді ортақ мақсатқа — үнемшіл, технологиялық тұрғыдан дамыған және экологиялық жауапты мемлекет құруға жетелейді.